Integracja sensoryczna, co warto wiedzieć?

Jesteś rodzicem. Jeśli po Twoim domu raczkuje kilkunastomiesięczny szkrab, przemieszcza się żwawo z miejsca na miejsce kilkuletni przedszkolak lub pociecha, która właśnie rozpoczęła swoją przygodę ze szkołą – ten wpis może Cię bardzo zainteresować. Jeśli do tego okaże się, że pewne powtarzające się zachowania Twojego dziecka powodują, że zaczyna ono mieć problemy z funkcjonowaniem w grupie rówieśniczej, wiele codziennych czynności sprawia mu trudność, a nauka i koncentracja zdają się być dla dziecka dużym wyzwaniem – pochyl się nad tematem integracji sensorycznej i pozwól, że przybliżę Tobie to zagadnienie.  

Małe dzieci uczą się za pomocą wszystkich zmysłów – wzroku, słuchu, dotyku, węchu i smaku. Dlatego też, każdemu rodzicowi powiedzenie- “wszędzie go pełno”- użyte w stosunku do dzieci zwłaszcza tych młodszych, nie jest obce. Dzieci smakują, przemieszczają się, eksplorują, dotykają, wąchają… w taki sposób poznają otaczający je świat.

integracja sensoryczna wyspa na obcasach

Aby dziecko w sposób prawidłowy odbierało bodźce z otoczenia ale i te informacje, które do mózgu docierają z wewnątrz ciała dziecka, wszystkie zmysły dziecka muszą być prawidłowo zintegrowane. U większości dzieci integracja sensoryczna rozwija się naturalnie, między innymi dzięki zabawom i różnego rodzaju aktywnościom, które usprawniają motorykę dużą i małą. Integracja sensoryczna zaburzona jest, kiedy mamy do czynienia z sytuacją, w której zauważamy nieprawidłowe przetwarzanie wrażeń zmysłowych. Odzwierciedla się to w aktywności dziecka, jego zachowaniu, działaniu i podejmowanych ćwiczeniach z zaangażowaniem wszystkich zmysłów. Zmiany mogą być obserwowane także w sferze emocjonalnej i społecznej. Dziecko może potrzebować pomocy, żeby jego wszystkie rozwijające się zmysły zaczęły ze sobą współpracować.

Na jakie zachowania przedszkolaka i starszego dziecka należy zwrócić uwagę? Co może wskazywać na problem z integracją sensoryczną u kilkulatka?

Obserwuj swoje dziecko. Jeśli Twój maluch uczęszcza do żłobka, przedszkola czy szkoły – zwróć uwagę, co na temat jego zachowania i funkcjonowania w grupie wśród innych dzieci mówi nauczyciel – zwłaszcza, że to właśnie na tle większej grupy pewne zachowania konkretnego dziecka czy konkretnych dzieci, mogą wydać się nietypowe i są łatwiejsze do zaobserwowania.

Co powinno zwrócić Twoją uwagę:

  • możesz zauważyć, że dziecko je tylko wybrane pokarmy i unika jedzenia o pewnych określonych konsystencjach
  • nie czuje, gdy pokarmy są zbyt gorące lub zbyt pikantne
  • jest w ciągłym ruchu, ciągle podskakuje
  • zauważasz, że podczas posiłków nie przeszkadzają dziecku resztki jedzenia pozostawione na twarzy czy brudne ręce
  • unika wyraźnie ruchu, woli zabawy statyczne
  • dziecko reaguje przesadnie na drobne skaleczenia, na uderzenia
  • szybko się męczy
  • dziecko może w ogóle nie reagować, kiedy się uderzy, nabije guza, przetnie skórę
  • zdaje się nie słuchać, gdy się do niego mówi
  • zauważysz, że przedszkolak preferuje tylko niektóre zabawki w zależności od materiału, z którego są wykonane
  • ignoruje dźwięki takie jak – rozmowa, włączone radio
  • dziecko potrafi długo kręcić się na karuzeli i nie robi się mu niedobrze
  • ignoruje dźwięki takie jak – rozmowa, włączone radio
  • dziecko kręci się na karuzeli i od razu ma nudności i zawroty głowy
  • uwagę dziecka nie zwracają dźwięki typowe tylko silne i głośne bodźce dźwiękowe
  • dziecko lubi przenosić i przepychać ciężkie rzeczy
  • mowa dziecka nie jest prawidłowa, a słownictwo ograniczone
  • dziecko poszukuje mocnych wrażeń – bardzo mocno ściska inne dzieci, obija się celowo o ludzi i przedmioty, wciska się np pod materac albo między meble
  • lubi długo i wysoko huśtać się na huśtawce
  • przedszkolak przyjmuje niewłaściwe pozycje – podpiera głowę, zjeżdża z krzesła
  • nie lubi w ogóle huśtać się na huśtawce
  • ma trudności z rozpoznawaniem rzeczy przez dotyk, gdy ich nie widzi
  • dziecko boi się wysokości
  • zauważasz złe samopoczucie dziecka podczas jazdy samochodem
  • unika zabaw tematycznych zwłaszcza ruchowych, nie lubi naśladować ruchu
  • reakcje emocjonalne dziecka są niewspółmierne do sytuacji
  • mogą przeszkadzać mu zapachy, które nie mają większego znaczenia dla innych osób
  • ma trudności z zasypianiem, budzi się w nocy
  • ma problemy z koncentracją uwagi
  • dziecko łatwo się rozprasza
  • dziecko ma problemy z równowagą, unika chodzenia po murkach czy krawężnikach
  • nie lubi rysować lub rysuje słabiej niż rówieśnicy
  • dziecko nie lubi być dotykane, poruszane, przytulane czy kierowane przez inną osobę lub odwrotnie – w ogóle mu to nie przeszkadza
  • gdy dziecko przebywa w miejscach zatłoczonych, jest nadmiernie pobudzone lub zalęknione
  • dziecko nie lubi mieć brudnych rąk
  • dziecko wymaga pomocy podczas toalety (nie mówimy o maluchach, które dopiero co uczą się jak z niej korzystać)
  • unika malowania palcami, lepienia
  • starszy przedszkolak i szkolniak czuje się niepewnie, gdy porusza się po schodach, trzyma się kurczowo poręczy
  • razi je światło lub odwrotnie – wpatruje się w nie
  • dziecko nie lubi chodzić po trawie, piasku a nawet po niektórych rodzajach podłoża sztucznego- płytki, zimne kafelki, dywany, panele
  • wpada często na przedmioty
  • dziecko potyka się na prostej drodze
  • podczas posiłku rozlewa napoje, rozrzuca jedzenie
  • dziecko unika wskakiwania i zeskakiwania
  • jest nadwrażliwe na dźwięki – zasłania uszy
  • podgłasza telewizor, lubi dźwięki bardzo głodne, wsłuchuje się w nie uporczywie
  • przedszkolak nie lubi smarować twarzy kremem, nie lubi myć głowy, unika czesania, obcinania paznokci
  • dziecko boi się sytuacji, w których będzie trzeba znaleźć się nad ziemią – wspinania się
  • ma trudności z posługiwaniem się sztućcami
  • dziecko ma kłopot z samodzielnym ubieraniem się (nie mówimy o dzieciach najmłodszych, które dopiero usprawniają tę umiejętność)
  • dziecko ma potrzebę ciągłego wspinania się, wchodzenia na meble czy wyższe sprzęty
  • dziecko jest niespokojne, łatwo się zniechęca lub wycofuje
  • dziecko może silnie reagować na zapachy
  • dziecko nie lubi nosić pewnych ubrań, przeszkadza mu faktura materiału lub metki
  • przedszkolak nie lubi zabaw konstrukcyjnych – klocki, puzzle, układanki
  • dziecko jest nadmiernie płaczliwe

 

 

W teorii integracji sensorycznej mówi się o trzech układach:

1. dotykowym odpowiedzialnym za odczuwanie zimna, ciepła, bólu, właściwości i rodzaje przedmiotów, ich wagę,

2.  przedsionkowym, który koordynuje ruchy oczu, głowy oraz całego ciała, pozwala balansować ze spadania na równoważni, bujać się na huśtawkach, w miarę sprawnie łapać równowagę, gdy się potkniemy

3. proprioceptywnym, który odbiera informacje z naszych mięśni i stawów, żeby informować mózg o pozycji naszego ciała. Dzięki niemu trzymamy ołówek lub odbijamy piłkę o ziemię.

Wszystkie te systemy powinny dobrze funkcjonować i współgrać ze sobą.

Integracja sensoryczna jest procesem, który polega na właściwej organizacji wrażeń docierających z otoczenia lub z naszego ciała. Do integracji dochodzi w mózgu. Kiedy oddziałuje na nas jakiś bodziec, odbiera go ośrodkowy układ nerwowy i tam dochodzi do jego przetwarzania, analizy. Odpowiedzią na ten bodziec jest reakcja, która jest do bodźca adekwatna.

Zaburzenia integracji sensorycznej mają bardzo znaczący wpływ na samopoczucie dziecka. W sposób zauważalny spada samoocena dziecka, nie radzi sobie ono z sytuacjami dnia codziennego. Zachowanie dziecka jest najczęściej powodem negatywnej reakcji otoczenia. Kłopoty dziecka wpływają na jego codzienne życie, relacje z rówieśnikami i osobami dorosłymi, naukę w przedszkolu, szkole oraz zachowanie. Rodzice bardzo często pewne niesforne zachowania dzieci niesłusznie przypisują temu, że dziecko jest po prostu nieposłuszne. Maluch natomiast może mieć zupełnie inny problem, związany właśnie z nieprawidłową integracją sensoryczną.

Pamiętaj, że w okresie wczesnego dzieciństwa następuje bardzo intensywny rozwój układu nerwowego i procesów sensorycznych. Rozwój integracji sensorycznej zaczyna się już w życiu płodowym i trwa do około 7-go roku życia. Ponieważ każde dziecko rozwija się indywidualnie, proces ten może trwać nawet do 9-go roku życia u niektórych dzieci. W wieku przedszkolnym zwłaszcza, ujawnia się wiele obszarów nad którymi warto pracować oraz wiele deficytów rozwojowych. Im wcześniej nastąpi diagnoza i zostanie podjęta terapia, tym większe szanse na poprawę. Zaburzenia integracji sensorycznej u dzieci diagnozuje certyfikowany terapeuta SI i to on proponuje odpowiednią terapię. 

Pamiętaj też, że rozwijanie zmysłów i dostarczanie różnorodnych bodźców nie dotyczy tylko dzieci, które wykazują symptomy zaburzeń integracji sensorycznej, a są odpowiednie absolutnie dla wszystkich dzieci. 

przydatne adresy:

http://sensorykids.ie

http://sensationalkids.ie

More from Kasia Dołhun

Integracja sensoryczna, co warto wiedzieć?

Jesteś rodzicem. Jeśli po Twoim domu raczkuje kilkunastomiesięczny szkrab, przemieszcza...
Read More